ELEKTRİK AKIMI

Vücuda giren elektrik akımının 2 tür etkisi vardır;

  1. Elektrik akımının doğrudan etkisi: dolaşım sisteminin ve santral sinir sisteminin işlevlerini aksatması,

  2. Elektrik akımının dolaylı etkisi: elektrik enerjisinin dirençle karşılaştığı yerlerde ısı enerjisine dönüşerek yanıklar oluşturması.

Vücudun bir elektrik akımı devresi içine girmesi zararlı sonuçlar verebilir ve bazan öldürücü olur.

Genellikle deriden ve ağız mukozasından giren elektrik akımının bir de çıkış yeri olmalıdır.  Akımın girişi genellikle küçüktür ve yanık oluşur. Çıkış yeri geniştir ve genellikle saptanamaz. Elektrik kablosunu tutan bir teknisyenin baş ve işaret parmaklarından giren akım yanık oluşturur. Devrenin tamamlanması için gereken akım çıkış (topraklanma) yeri ayak tabanları, kol derisi yüzeyi gibi yere ya da duvara temas eden bir vücut bölgesidir. Vücuda giren elektrik akımı tuzlu kan sıvısı ve sinirler aracılığıyla tüm vücuda yayılır.

Elektrik akımının etkisini yönlendiren çok sayıda değişken vardır:

  • Akım giriş yüzeyi: elektrik akımının giriş yüzeyi genişledikçe ısı enerjisinin etkisi de azalır.  Geniş bir yüzeyden giren akımla ortaya çıkan ısı enerjisi düşük yoğunluktadır ve yanık oluşmaz. Örneğin elektrik kaçağı bulunan bir yüzeye parmak ucuyla dokunulduğunda akımın giriş yerinde yanık oluşur, avuçiçi ile temasta yanık oluşmaz.

  • Dokuların direnci: vücutta elektrik akımına karşı en yüksek direnci gösteren doku de­ridir. Kuru ve kalın bir deri nemli ve ince deriye göre çok dirençlidir. Kuru derinin direnci 5000 ohm, terli (nemli ve tuzlu) derinin direnciyse 300 ohm kadardır. Direnç yükseldikçe elektrik enerjisi ısı enerjisine dönüşür ve yanık meydana gelir. Direnci az olan dokularda yanık olmaz.

  • Süre: akımın geçiş süresi uzadıkça oluşturduğu zararlar da artar.

  • Akımın tipi ve yoğunluğu: düşük frekanslı alternatif akımlar düz akımlara ve yüksek frekanslı alternatif akımlara göre daha tehlikelidir. Yüksek voltajlı ve düşük frekanslı akımların penetrasyon gücü fazladır.

  • Bireysel farklılıklar: elektrik akımına karşı duyarlılıkta kişisel farklar vardır. Bir kişide önemli zararlar ve ölüm doğurabilen akım, başka bir kişiye hiç zarar vermeyebilir.

Derideki elektrik yanıkları değişik ağırlıkta olabilir, yanık önce kuru ve kansızdır. 24 saat sonra hiperemi ve ödem başlar.

Elektrik akımı yanıkları zor iyileşir. İyileşme süresi öteki yanıklara göre çok uzundur.

Elektrik akımı vücuda giriş ve çıkış yerleri arasındaki en kısa yoldan ve en az dirençle karşılaştığı yerlerden geçme eğilimindedir. Vücuda giren akım geniş bir bölgeye yayılarak geçer. Bu durumda her hücreye düşecek elektrik akımı niceliği az olacağından hücrelere zarar veremez. Güçlü akımlarda hücre sitoplazmalarında elektroliz, buna bağlı dejenerasyon ve nekroz meydana ge­lebilir. Akımı kolayca ileten kan damarları, sinirler ve beyin-omurilik sıvısı daha fazla zarara uğrar. Damarlar gevrekleşir ve kolayca kopar, önemli kanamalar olabilir. Endotel zararları nedeniyle trombuslar oluşur. Sinirlerde demyelinizasyon ve aksonlarda dejenerasyonlar olur. İskelet kaslarında aşırı kasılmalara bağlı kopmalar, eklem çıkıkları, kemik kırıkları meydana gelebilir. Solid organlar yırtılabilir.

Vücudun başka yerlerinde önemli zararlar yapmayacak güçteki bir akım beyinde solunum merkezini inhibe ederek ve kalpte fibrilasyon meydana geti­rerek ölümle sonuçlanabilir.

Ağız boşluğunda elektrik akımı ile ilgili zararlar genellikle küçük çocuklarda görülür. Bilinçsiz olarak elektrik kablolarının çiğnenmesi ya da açık (izolasyonu olmayan) elektrik kablolarının ağza alınması sonucunda meydana gelir. Dudaklarda, gingivada bazan da yanak ve dilde elektrik ya­nıklarına bağlı nekrozlar olur. Gelişmekte olan sürekli diş taslakları zarara uğrayabilir.

Yıldırım çarpmasındaki deri lezyonları değişik ağırlıktadır. Ağır yanıklar derin, delici ve yırtık yapıcı karakterdedir. Kemik kırıkları oluşabilir. Beyinde küçük kanamalar vardır. Organ yanıkları olabilir. Elektrik akımı deri yüzeyinde ağaç gibi dallanmış kırmızı çizgiler yapar (yıldırım damgası).