Genetik Terimleri

Arama motorunu kullanabilir ya da aşağıdaki seçeneklerin içerdiği başlıkları ve açıklamaları görebilirsiniz

Image by Braňo

alel (allel) aynı genin farklı biçimlerini niteleyen tanımlama; alellerin farklılığı, bireylerin göz rengi, deri rengi, boy, vb gibi fiziksel farklılıklarına neden olur

genetik (genetics; genesis) kalıtım ile ilgili;  kalıtım bilimi; genlerin yapısını, görevini ve üreme olgusunda nasıl aktarıldığını inceleyen biyolojik bilim dalı. klinik genetik (clinical genetics) kalıtsal hastalıkların tanısı ve tedavisi ile ilgili bilim dalı. moleküler genetik (molecular genetics) genlerin yapı ve fonksiyonlarını moleküler düzeyde inceleyen bilim dalı. populasyon genetiği (population genetics) canlıların evrimi sürecinde oluşan kalıtımsal değişimlerin toplumlardaki etki ve değişikliklerini araştıran bilim dalı. sitogenetik (cytogenetics) kromozomların yapısal ve sayısal değişikliklerini inceleyen bilim dalı

genetik belirteç (genetic markers; genomic markers) genomik belirteç; DNA'daki, kromozomlardaki, onkogenlerdeki ve tümör suppressor genlerindeki değişikliklerin saptanmasında kullanılan teknik

genetik modifikasyon (genetic modification) herhangi bir genetik hastalığı tedavi ya da önleme amacıyla genomlar üzerinde genetik mühendisliği yöntemleriyle yapılan uygulamalar. germline genetik modifikasyon (germline genetic modification) kalıtsal hastalıkların önlenmesi için sperm/ yumurta (döllenmemiş ya da yeni döllenmiş) içerindeki düzensiz genlerdeki olumsuzlukların giderilmesi. somatik genetik modifikasyon (somatic genetic modification) kalıtsal nitelik göstermeyen gen mutasyonlarından kökenli  hastalıkla-rın etkisini düzenlemek amacıyla uygulanan gen terapisi. modifiye genler (modified genes) moleküler biyoloji mühendislerince uygulanan genetik modifikasyon işlemiyle düzeltilmiş genler

genotoksik (genotoxic) zararlı etkisini hücrelerin genetik yapılarını bozarak mutasyonlara neden olmasıyla gösteren

genom (genome) bir canlının oluşumunu, büyümesini ve gelişmesini içeren genetik yapının niteliklerini, içeriklerini ve işlevlerini  kapsayan küme

kromozom (chromosome) DNA kümelerinin oluşturduğu, hücrelerin çekirdeklerinde bulunan yapılar. maternal kromozom (maternal chromosome) annenin niteliklerini taşıyan kromozom. paternal kromozom (paternal chromosome) babanın niteliklerini taşıyan kromozom. otozom kromozom (autosome chromosome) insanların hücrelerindeki 23 çift (46) kromozomun 22’si cinsiyetle ilgili olmayan, yalnızca hücrelerin bölünmesi evresinde iş gören kromozomlar. cinsiyet kromozomu (sex chromosome) cinsiyeti belirleyen 23. komozom; dişilerdeki X ya da erkeklerdeki Y kromozomu; dişilerde XX, erkeklerde XY dizilimi

mutajen (mutagen) hücrelerde mutasyona neden olan 

mutasyon (mutation) onkogenler ve tümör süpressör genler arasındaki dengenin bozulması ile hücredeki düzenleyici enzim ve protein sistemlerini etkilenmesi sonucu DNA’yı olumsuz etkileyen tek nükleotid kaybı, kodon kaybı, gen silinmesi ve majör kromozom kaybı gibi zararların sonucu hücrelerde oluşan farklılaşma

onarım genleri (DNA repair genes) herhangi bir DNA zararı/sakatlanması durumunda sakatlanan parçanın onarılması için gereken uyarıları yapan genler: DNA Glycosylase genleri (UNG, SMUG1, TDG, MutY DNA, MPG); Polynucleotide Kinase 3'-Phosphatase (PNKP); Poly(ADP-Ribose) Polymerase (PARP); APEX Nuclease

otosomal dominant (autosomal dominant; AD) ebeveynlerden birisindeki dominant nitelikli bir mutant genin neden olduğu kalıtım yolu

otosomal resesif (autosomal recessive; AR) anne ve babadan gelen 2 mutant genin karşılaşmasıyla gerçekleşebilen kalıtım yolu; mutant genin bulunduğu ailelerdeki akraba evliliklerinden doğan çocukların etkilendiği kalıtım biçimi

X-linked kalıtım (X-linked inheritance; XL): X kromozomu üzerindeki bir genin mutasyonu sonucunda oluşan, X-linked dominant ve X-linked resessif türleri olan kalıtım türü

Y-linked kalıtım (Y-linked inheritance; YL): erkeklerdeki Y kromozomu üzerindeki bir genin mutasyonu sonucunda oluşan, kız çocuklarının etkilenmediği kalıtım türü