TIBBİ KİMYASALLARIN PATOLOJİSİ

Hastane istatistiklerine bakıldığında, bir grup hastanın bazı ilaçlara tepki gösterdiği saptanır (adverse drug reaction). İlaçların çoğunluğu tüm organlara zarar vermez; seçtikleri "hedef" organlara etkilidirler. Tıbbi tanı ve tedavi amacıyla kullanılan kimyasal maddeler ve ilaçlar yan etkileri, allerjik ve immunolojik etkileri ve toksik etkileri ile zararlı olabilmektedir.

Günümüzde yoğun olarak kullanılan ve sayıları giderek artan tıbbi kimyasalların yan etkilerini saymakla bitirebilmek için yüzlerce sayfa gerekir. Ayrıca, yan etkilerin hastalar arasında farklılıklar gösterebileceğini, bilinmeyen ve uzun sürede algılanamayan yan etkileri olduğunu da unutmamak gerekir. 

Antibakteriyel etkili ilaçlara bağlı zararlar  (TABLO)

Tıbbi kimyasallar arasında çokça kullanılanlardan bir olan antimikrobiyal droglar,  özgün bulguları ve yan etkileriyle  oldukça önemlidirler.

Analjezik-Antipiretik-Antienflamatuvar droglar

Salisilatlar, pirazolonlar (oksifenbutazon, fenilbutazon), indolasetik asid bileşikleri (indometasin), fenilpropiyonik asid bileşikleri (ibuprofen, naproksen, fenoprofen, ketoprofen), antranilik asid bileşikleri (mefenamik asid), oksikamlar (piroksikam), fenilasetik asid bileşikleri (voltaren) başlıcalarıdır.

Günümüzde çokça kullanılan aspirin’i irdelersek: aspirin çocuklarda ölümcül zehirlenmelere neden olabilmektedir. Erişkinlerde 12 g'dan fazla salisilatın tek dozda alınması önce respiratuvar alkaloz sonra da metabolik asidoz ile ölüme yol açabilir.

Akut salisilat zehirlenmelerinde hastalar genellikle çocuk ya da gençtir, yüksek doz alınmıştır;

@ Trombosit işlevlerinin ve pıhtılaşma mekanizmasının bozulması

Su/elektrolit dengesinde bozulma (respiratuvar alkaloz, metabolik asidoz, ketonemi, hiponatremi ya da hipernatremi)

Santral sinir sistemi (beyin ödemi)

Sindirim kanalı (erozyonlar, ülserler, kanamalar)

Aşırıduyarlık (anaflaktik şok tablosu)

Solunum sistemi (akciğer ödemi, intra-alveoler kanama)

Üriner sistem (parenkimatöz tubulus dejenerasyonu) saptanır.

 Kronik salisilat zehirlenmelerinde hastalar genellikle orta ve ileri yaşlıdır. Uzun süren etkilere bağlı lezyonlar vardır:

Lenf düğümlerinin germinatif merkezlerindeki lenfositlerde erimeler

@  Sindirim kanalı lezyonları (ülserler ve erozyonlar)

@  Su/elektrolit dengesinde bozulma vardır.

Bu grupta yer alan Nonsteroid antienflamatuvar droglar (NSAID) türü kimyasalların önemli yan etkileri ve komplikasyonları vardır (tablo).

ÖTEKİ DROGLAR ve YAN ETKİLERİ

Bunların dışında kalan başkaca drog örneklerinin yan etkileri ekteki tabloda verilmektedir (tablo).