deep sea2.jpg

KRONİK YANGI

Non-spesifik Kronik Yangı

Lenfositler, makrofajlar, plazma hücreleri, dendritik hücreler, endotel hücreleri ve fibroblastik hücrelerin etkin olduğu kronik yangı türüdür. Yer yer küçük makrofaj kümelerine rastlanabilir.

Sıklıkla canlı etkenlerin neden olduğu bu tür yangılarda mikroskopik bulgulardan yaralanarak tanı koymak olanaksızdır (non-spesifik kronik yangı). Tanı için bakteri kültürleri, serolojik testler, vb laboratuvar incelemeleri gerekir.

Kronik yangının temel elemanları olan lenfositler, makrofajlar, dendritik hücreler ve fibroblastlar arasında iletişim ve etkileşim vardır. Lenfositleri uyaran sitokinlerin (IL-6) varlığında T-lenfositler ön plandadır. IFN-gamma üretimi uyarıldığında makrofaj sayısı artar.

Doku yıkımının yoğun olduğu kronik yangılarda açığa çıkan yağları fagosite eden makrofajların sitoplazmaları genellikle geniş ve vakuollüdür; bu hücrelere lipofaj adı verilir.

Kronik yangılarda yer yer eksüdasyona da rastlanabilir. Bu alanlarda nötrofiller veya makro­fajlar görece boldur. Eksüdasyonda görülen artışlar kronik yangıdaki alevlenmenin (residiv, exa­cerbation) göstergesidir.

Birçok kronik hastalığın temelinde yangı hücrelerinin süregen etkisiyle meydana gelen zararlar yatar: KOAH olgularındaki emfizem, romatoid artritteki eklem deformasyonları, immun kompleks kökenli kronik nefropatiler gibi patolojiler başlıca örneklerdir.  Akut yangılardaki eksüdasyon rezolüsyonla, doku kayıpları ise rejenerasyonla giderilirken kronik yangılardaki süregen proteolitik aktivite fibroblastik hücre proliferasyonu'nu tetikler. Onarım çabaları yetersiz kalırsa iyileşme süreci ve prognoz da etkilenir. Süreci ve sonuçlarını örneklersek:

  • Metaplazi: KOAH olgularında görülen bronş epiteli metaplazisi (goblet hücrelerinin savunmaya yönelik proliferasyonu),

  • Deformasyon ve fonksiyon bozukluğu: aşırı fibroblast proliferasyonu ve yoğun ekstrasellüler matriks (ECM; kollagen) üretimi viseral zarlarda yapışıklıklara (plevra yapışıklıkları) ve fonksiyon bozukluklarına (karaciğerde siroza bağlı yetmezlik) oluşur.

FİBROZİS SÜRECİ

Fibrozis olgusunda aşırı fibroblast proliferasyonu ve yoğun ekstrasellüler matriks (kollagen) üretimi vardır; bu sürece “fibrozis (fibrosis)” denir. Çoğu sitokinler ve büyüme faktörleri fibrozis olgusunu tetikler. Aktive olan fibroblastik hücreler kemotaksis yapabilir, çoğalır ve kollagen lif üreterek fibrozis sürecini başlatır.

Fibrozis süreci 4 aşamada gerçekleşir;

  1. Angiogenesis (yeni damarların oluşması),

  2. Fibroblastik hücrelerin göçü ve proliferasyonu,

  3. Ekstrasellüler matriks (ECM; kollagen) üretimi,

  4. Fibröz doku oluşumu (damar ve hücre az, kollagen lif yoğun).

Fibröz dokunun makroskopik incelenmesinde beyaz renkli, katı ve dirençli bir yapı saptanır. Fibrozis olgusuna “skleroz; sklerozis”, yoğun fibrozis alanları içeren dokuya “sklerotik” nitelemesi yapılmaktadır.

Fibrozis “pratikte” irreversibl bir süreç olarak kabul edilir.

Fibrozis olgularının bir bölümü idiopatiktir. Sekonder fibrozis aşağıdaki nedenlerle oluşur;

  • Kronik yangı

  • İskemi: yitirilen parenkim hücrelerinin yerinin doldurulması

  • Alkolizm: karaciğer yağlanması kollagen üretimini kamçılar ve siroz gelişir

  • Tümörler: skiröz meme karsinomunda güçlü fibrozis saptanır

  • İrradyasyon: gamma-ışınları TGF üretimini kamçılar

  • İlaçlar: kemoterapide kullanılan bleomisin (deney hayvanlarında akciğer fibrozisi) 

Fibroblastları aktive eden medyatörler

Kaynaklar: makrofajlar, lenfositler, mast hücreleri, trombositler, polimorflar (nötrofil, eozinofil), skuamöz epitel hücreleri

Medyatörler: İnterlökinler (1,6,8,11,15), TNF- alfa, TGF-beta, IFN-  alfa, IFN-beta, PDGF, FGF, KGF, G-CSF, GM-CSF, M-CSF, SCF, MIP, MCP, RANTES, IP-10, MIG, SDF-1

Fibrozisi önleyen medyatörler: IFN-gamma