Temel Patoloji

Metaplazi

ve

Displazi

Metaplazi (metaplasia)

Epitelyal ya da mezenkimal, olgun bir hücre türünün başka türden bir hücreye dönüşmesi olgusudur.

Özgün epitel hücrelerinin skuamöz epitele değişmesi en sık rastlanan örneklerden biridir.

Örnekler:

  • Sigara içenlerde bronş epitelinin skuamöz epitele dönüşmesi,

  • Kronik yangılarda uterus serviksi epitelinin skuamöz epitele değişmesi,

  • Yabancı cisim, mesane taşları, parazit (schistosome) yumurtaları gibi iritasyonlarda mesane epitelinin ya da safra kesesi epitelinin skuamöz epitele dönüşmesi,

  • Safra kesesi taşlarının iritasyonlarında kese epitelinin skuamöz epitele dönüşmesi,

  • A vitamini eksikliğinde kornea epitelinin skuamöz epitele değişmesi,

  • Barret özofagusunda özofagus epitelinin glandüler epitele dönüşmesi.

 

Metaplazi türü adaptasyon örneklerinin çoğu irreversibldir ve önemli komplikasyonlara ortam hazırlarlar.

Örnekler:

  • Bronş epitelindeki skuamöz epitel metaplazisi (nedenler: tütün, hava kirliliği; komplikasyonlar: KOAH, akciğer infeksiyonları, akciğer kanseri)

  • Uterus serviks epitelindeki skuamöz epitel metaplazisi (neden: HPV; komplikasyon: serviks kanseri)

  • Kornea epitelindeki skuamöz epitel metaplazisi (neden: infeksiyon; komplikasyon: körlük)

  • Özofagus epitelindeki glandüler epitel metaplazisi (neden: reflü; komplikasyon: özofagus kanseri)

 

Metaplazi saptanan hücrelerde izlenen değişimler kanserleşme olgusunun ilk bulguları olabilir.

Bu tür değişimlerin en önemlisi displazi olarak tanımlanan prekanseröz lezyonlardır. Süreç irreversibldir.

 

Displazi (dysplasia)

Çoğunlukla skuamöz epitel hücrelerinde izlenen bir olgunlaşma bozukluğudur.

Mikroskopik incelemelerde;

  • Hücreler arasında büyüklük farkları sezilir,

  • Epitel katmanları arasındaki dağılımları bozulmuştur,

  • Çekirdekler büyükçedir, sınırları düzensizdir,

  • Kimi hücrelerin çekirdekleri hiperkromatiktir.

Epitelyal displaziler prekanseröz (premalign) lezyonlardır; kansere dönüşme riskleri yüksektir.

Uterus serviksi lezyonlarının metaplaziler arasında özgün bir yeri ve önemi vardır. Uterus serviksi displastik lezyonları cervical intraepithelial neoplasia (CIN) olarak nitelenir.

Displazinin güçlü olduğu olguların tanımlanmasında ise carcinoma in situ (CIS; intraepithelial carcinoma) nitelemesi kullanılır.  CIS olguları, güçlü displazi ile skuamöz hücreli karsinom arasındaki gri bölgedir.