Solunum Sistemi Terimleri

Arama motorunu kullanabilir ya da aşağıdaki seçeneklerin içerdiği başlıkları ve açıklamaları görebilirsiniz

Image by Chris LeBoutillier

akciğer absesi (lung abscess) akciğer absesi; infekte materyal (gangrenli dişten kopan partikül, sinüzit akıntısı, vb) aspirasyonu, pnömoni komplikasyonu, septik embolizm, direkt travma (delici/batıcı cisim yaralanması), vb nedenlerle meydana gelen, streptokoklar, stafilokoklar, gram negatifler, anaeroplar gibi pyojen bakterilerin etkili olduğu abse

akciğer embolizmi (pulmo­nary embolism) uzun süren hareketsizlikler, konjestif kalp yetmezliği, karın ve bacak ameliyat­ları, gebelik, oral kontra­septiflerin kullanımı gibi nedenlere bağlı, karın ya da bacak toplar­damarlarından kökenli tromboembolizm ya da sindirim sistemi kanser­lerinden kökenli tümör embolizmi, kemik kırıklarına bağlı yağ embolizmi sırasında akciğer atardamarlarının tıkanmasına bağlı olarak gelişen, solunum güçlüğü, sıkıntı, göğüs ağrısı, tansiyon düşmesi, şok, sağ kalp yetmezliği, kan tükürmeyle karakte­rize, yineleyen akciğer embolizmi olgularında yerleşik sağ kalp yetmez­liği bulgularının sap­tandığı, akciğer in­farktının görülebildiği tablo; pulmoner embo­lizm

akciğer emfizemi (pulmo­nary emphysema) akciğer içerisindeki hava mikta­rının normalin çok üzerinde olması

akciğer kollapsı (pulmo­nary collaps) bronş tıkanması, pnömotoraks gibi nedenlere bağlı olarak meydana gelen ya da doğumsal olarak bulu­nan, akciğerde havasız bölgelerin oluştuğu has­talık; atelektazi

amnion sıvısı aspirasyonu sendromu (meconium aspiration syndrome) amnion kesesi içerisindeki bebeğin doğum sırasında yaptığı erken solunuma bağlı ola­rak akciğerlere giren am­nion sıvısı ile içeri­sindeki bebek dışkısının neden olduğu kimyasal pnömoni ve bronşların tıkanmasıyla karakterize, ölümle sonlanabilen ta­blo

antrakoz (anthracosis) kömür tozlarının ve fosil yakıt artıklarının yakılmasıyla oluşan karbonlu partiküllerin neden olduğu akciğerin toz hastalığı. asemptomatik antrakoz (asymptomatic anthracosis) klinik bulgu vermeyen, otopsilerde akciğerlerde karbon partiküllerinin neden olduğu değişik şekillerde lekeler belirlenen olgular. basit antrakoz (simple anthracosis) kömür ve silisyum tozlarının birlikte solunduğu ortamlarda çalışanlarda görülen, akciğer fonksiyonlarını düşük düzeyde azaltan, hafif bir fibrozis ve emfizem alanları içeren antrakoz türü. Caplan sendromu (Caplan syndrome) pnömokonyoz tablosuna romatoid artrit bulgularının da eklendiği, silikotik nodüllerin iri ve plevraya yakın oldukları, yoğun fibrozis nedeniyle pulmoner hipertansiyon, cor pulmonale, tümör ve tüberküloz riskinin yükseldiği pnömokonyoz türü

asfiksi (asphyxia) havanın solunum yollarındaki bir engel nedeniyle akciğerlere ulaşamaması, akciğerlere kadar gelebi­len havadaki oksijenin al­yuvarlarla yeterince birleşememesi ya da kişinin bulunduğu ortam­daki havanın oksijen niceliğinin yetersiz olması gibi nedenlerle bir canlının havasızlıktan ölmesi; hava açlığıyla ölüm. asfiktik (asphyctic) asfik­siyle ilgili; asfiksi sonu­cu; asfiksi yapan

astma (asthma bronchiale) astım; bronşiyal astma; bronşlarda  çeşitli nedenlere bağlı olarak beliren kontraksiyonlara bağlı solunum güçlüğü tablosu. alerjik astma (allergic asthma) alerjik astım; polenler, hayvan kılları, ev tozları (mite), aspergillus, vb çevresel alerjenlerin neden olduğu, yerel tip I aşırıduyarlılık reaksiyonu kökenli astma. aspirin astması (aspirin asthma) aspirin astımı; aspirinin (bazen öteki nonsteroidal anti-inflamatuvarların da) tetiklediği, burun yangısı (rhinitis) ve poliplerin sık görüldüğü erişkin astması. egzersiz astması (exercise asthma) egzersiz astımı; egzersizin tetiklediği astma.

meslek astması (occupational asthma) bazı iş kollarındaki sedir ağacı, un, pamuk, metal tuzları, epoksi reçineleri, laboratuvar hayvanları, vinil klorür, yengeç/istakoz işlenmesi, uçucu yağ kokuları içeren parfümler, formaldehid, toluen, vd maddeerin tetiklediği astma. infeksiyöz astma (infectious asthma) infeksiyöz astım; çocuklardaki virüs infeksiyonlarının (RSV, rhinovirus, influenza, parainfluenza) neden olduğu astma. intrinsik astma (intrinsic asthma) intrinsik astma; bazı ilaçların (aspirin, bazı NSAID’ler), tartrazine yellow maddesinin, solunum sistemi virüslerinin (rhinovirus, parainfluenza) tetiklediği astma

aşırıduyarlılık pnömonisi (hypersensitivity pneumonitis) tip I aşırıduyarlılık reaksiyonu olarak başlayan, bir süre sonra Tip III ve Tip IV türü tepkilerin de eklendiği klinik tablo​

atelektazi (atelectasis) akciğerin bir bölümünün ya da tümünün havasız kalması ve büzüşmesiyle karakterize, akut ya da kronik, genellikle bir in­feksiyonla birlikte olan tablo; akciğer kollapsı

bal peteği akciğer (honeycomb lung; honeycombing) kronik akciğer hastalıklarının önemli bir bölümünde saptanan, akciğer alvollerini ve bronşiollerini ortadan kaldıran güçlü bir fibrozisin neden olduğu, akciğer dokusunun bal peteği görünüm aldığı önemli bir komplikasyon

bronşiektazi (bronchiectasis) bronşların ve bronşiyollerin kalıcı genişlemesiyle karakterize nekrozlu akciğer hastalığı. Nedenleri: (1) obstrüksiyon kökenli (tümör, yabancı cisim, mukus tıkaçları, KOAH, kistik fibrozis hastalığı, konjenital bronşiektazi); (2) obstrüksiyon kökenli olmayan (bronkopulmoner infeksiyonlar, nörolojik bozukluklar, özofagus alt sfinkter yetmezliği, hipogammaglobulinemiler, nazogastrik intübasyon, vd)

bronşit (bronchitis) akut türlerin çoğunluğuna virüslerin, kronik olgulara ise tütün dumanı ve hava kirliliğinin neden olduğu ana solunum yolları yangısı. kronik bronşit (chronic bronchitis) en önemli nedenlerinin tütün dumanı (%90) ve hava kirliliği (sülfür dioksid, azot dioksid) olduğu, bronşlarda ve bronşiollerde duvar kalınlaşması nedeniyle oluşan daralmalar, mukus üreten hücrelerin ve mukus üretiminin artışı nedeniyle oluşan mukus tıkaçlarının neden olduğu obstrüksiyon (KOAH) tablosuna eklenebilen mukus tıkaçlarına eklenen sekonder infeksiyonlar, skuamöz epitel metaplazisi ve bundan kökenli skuamöz hücreli karsinom, cor pulmonale ve kalp yetmezliği ile sürebilen kronik obstrüktif akciğer hastalığı

bronşiyolit (bronchiolitis) akut türlerin çoğunluğuna virüslerin, kronik olgulara ise tütün dumanı ve hava kirliliğinin neden olduğu solunum yollarının dallanmalar gösteren son bölümünün yangısı. bronchiolitis obliterans (bronchiolitis obliterans; BOOP) tıkayıcı bronşiyolit; bronşiollerdeki ve alveol lümenlerindeki eksüdanın eriyip rezorbe olamadığı, granülas-yon dokusuna dönüşmesi ve fibrozis gelişmesiyle karakterize, pulmoner hipertansiyon ve cor pulmonale ile sonlanabilen kronik yangı

Charcot-Leyden kristalleri (Charcot-Leyden crystals) alerjik astmada ve akciğerin parazitik hastalıklarında parçalanan eozinofil polimorfların hücre membranlarından kökenli silindirik-bipiramidal kristaller

Creola cisimcikleri (Creola ) astmalı hastalarda balgamla atılan bronş epiteli hücrelerinin oluşturduğu kompakt kümeler

gıda aspirasyonu (inhala­tion of gastric contents) myokard infarktı, kafa travması, hipnotik ilaçlar, alkol, anestezi (Mendelson sendromu), bi­linç kaybı, vb nedenlerle meydana gelen, midedeki gıda maddelerinin solu­num yollarına girmesi ve asfiksiyle ölüme neden olabilen tablo

obstrüktif akciğer hastalığı (obstructive pulmonary disease) akciğerlerde havanın dolaştığı bronşların, bronsiyollerin ve alveollerin daralması/tıkanmasıyla karakterize; kronik bronşit, bronşiektazi, emfizm ve bronşiyal astma olgularını içeren tablo

pnömokonyoz (pneumoc­oniosis) akciğerlerin toz hastalığı; çevredeki dış ortamdan gelen tozların akciğer dokusunda birik­erek oluşturduğu has­talıklar grubu; akciğerlerde kömür tozları, demirli ve silisyumlu tozlar, berilyum tozları ve asbest tozlarının solunmasıyla oluşan genellikle meslek hastalığı olarak saptanan tablo

pnömoni (pneumonia; pneumonitis) akciğer yangısı. akut pnömoni (acute pneumonia) streptococcus pneumonia, haemophilus influenza, moraxella catarrhalis, staphylococcus aureus, legionella pneumophilia, klebsiella, pseudomonas, streptococcus agalactiae (yenidoğanda), bacillus anthracis (biyoterrörizm) gibi canlı etkenlerin neden olduğu, akut yangı bulgularının ve komplikasyonlarının saptandığı akciğer yangısı. aşırıduyarlılık pnömonisi (hypersensitivity pneumonia) kuş tüyleri proteinleri ve tarımsal tozları ile ısıtma sistemleri tozlarının yoğun olduğu işyerlerinde, yüzme havuzlarında, vb ortamlarda çalışanlarda ya da yaşayanlarda görülen, antijen niteliği taşıyan canlı etkenlerin ya da partiküllerin solunmasıyla ortaya çıkan, Tip III ve Tip IV aşırıduyarlık reaksiyonları kombinasyonu olarak beliren, akut olgularda bronşiyollerde ve alveollerde nötrofiller, kronik olgularda nekrozsuz granülomlar saptanan pnömoni. atipik pnömoni (atypical pneumonia) bebeklerde (özellikle prematüreler), konjenital kalp hastalıkları ile kronik akciğer sorunları olanlarda ve immun yetmezlik bulguları gösteren hastalarda saptanan, sekonder infeksiyonların eklenebildiği, güçlü solunum yetmezliği bulguları içeren mycoplasma ve respiratory syncytial virus (RSV) infeksiyonları. bakteriyel pnömoni (bacterial pneumonia) ağız boşluğu florasındaki canlı etkenlerin (Actinobacillus actinomycetemcomitans, Fusobacterium türleri ve Porphyro-monas gingivalis) akciğer parenkimine ulaşarak neden olduğu, genellikle immunosupresyon, yıkıcı hastalıklar, intübasyon, sigara kullanımı, güçlü antibiyotik tedavisi, uzun süreli yatalak kalma, büyük cerrahi girişimler, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, konjestif kalp yetmezliği, diabetes mellitus gibi risk faktörlerini taşıyan bireylerde saptanan, dişhekimliğinde aspirasyon pnömonisi olarak tanımlanan tipinin önem kazandığı akciğer yangısı. inhalasyon pnömonisi (inhalation pneumonia; community acquired pneumonia) solunum havasındaki canlı etkenlerin solunmasıyla bulaşan (damlacık infeksiyonu), bakterilerin ya da virüslerin (covid19) neden olduğu akciğer yangısı. konjenital pnömoni (congenital pneumonia) fetüse annedeki bakteriyemi sırasında hematojen yolla gelen canlı etkenlerin, fetüsün amnion sıvısını aspire etmesi ya da doğum sırasında doğum kanalındaki infekte materyali aspirasyonu ile ortaya çıkan pnömoni. kronik pnömoni (chronic pneumonia) nocardia, actinomyces, mikobakteriler gibi canlı etkenlerin neden olduğu kronik-granülomlu pnömoniler. aspirasyon pnömonisi (aspiration pneumonia) bilinç bozukluğunda (anestezi, alkolizm, narkotik maddeler, epileptiform nöbetler, felç, kafa travması, vd), özofagus patolojileri, reflü, nörolojik hastalıklar gibi nedenlerle mide içeriğinin, dişhekimliği girişimlerinde (endodontik tedavi, diş çekimi, periodontal infeksiyon, vd) bakteri içeren partiküllerin solunum yollarına kaçması sonucu oluşan, bronkojen abselerin ve gangrenleşmelerin görülebildiği pnömoni. dişhekimliği ve pnömoni (aspiration pneumonia in dentistry) dişhekimliği aspirasyon pnömonisi; yatrojen pnömoni; ağız boşluğunda, maksiller sinüslerde ve farinkste bulunan canlı etkenlerin akciğer parenkimine ulaşması ve kolonizasyonu ile ortaya çıkan, Streptococcus pneumonia, Mycoplasma pneumonia ve Haemophilus influenza gibi önce farinkste yerleşen, ağız hijyeni kötü olanlarda diş plaklarında tutunabilen ve uygun koşulları bulduğunda akciğer parenkimini infekte edebilen etkenlerin yanı sıra diş plaklarındaki, gangrenli dişlerden kopan infekte partiküllerin ve periodontal infeksiyon eksüdasındaki anaerop bakterilerin solunum yoluna kaçarak akciğerlere ulaşmasıyla oluşan, bronkojen abselerin ve gangrenleşmelerin oluşabildiği bakteriyel pnömoni türü. nekrotizan pnömoni (necrotising pneumonia) nekrozlu pnömoni; akciğer gangreni; staphlyococcus aureus, klebsiella, streptococcus pyogenes ve bazı anaerobik canlı etkenlerin neden olduğu, akciğerde gangrene neden olan yangı. nozokomiyal pnömoni (nosocomial pneumonia) hastane infeksiyonu pnömonileri; hastanede yatan hastalarda görülen gram negatif çomaklar (e. coli, pseudomonas, enterobacter, serratia), staphlyococcus aureus ve bazı virüslerin (adenovirus, influenza A ve B, parainfluenza, RSV, covid 19) neden olduğu pnömoniler. oportunistik pnömoni (opportunistic pneumonia) bağışıklık sisteminin güçsüzleştiği bireylerde escherichia coli, pseudomonas aeruginosa, candida albicans, histoplasma capsulatum, coccidioides immitis,, cryptococcus neoformans, aspergillus, pneumocystis jiroveci gibi çıkarcı etkenlerin neden olduğu pnömoni 

pnömotoraks (pneumoth­orax) plevral boşlukta gaz(hava) bulunması; plevra yaprakları arasındaki boşluğa hava girmesiyle karakterize, kesici alet-ateşli silah ya­ralanmalarında, kaburga kırıklarında, torakotomi sırasında, diafragma yırtıklarında, tüberkü­lozlularda görülen, ani göğüs ağrısı ve soluklanamama ile siyanoz bulgu­ları içeren tablo

pulmoner fibrozis (pulmonary fibrosis) başlıca nedenleri sigara, hava kirliliği, pnömokonyozlar, KOAH, kanser tedavisi, virüs pnömonileri, romatoid artrit, vb olan, akciğer dokusunun parenkimal bileşenlerinin (alveoller ve bronş sistemi) yerini yoğun bağ dokusunun aldığı olgu. progresif masif akciğer fibrozisi (progressive massive fibrosis) komplike antrakoz; progresif masif akciğer fibrozisi; yoğun karbon partikülleriyle kapkara boyanmış akciğerlerde bazılarının çapları 2 cm’yi bulabilen silisyum içeren fibröz nodüller (silikotik nodül) ile bunların kaynaşmasından oluşan geniş fibrozis alanlarının görüldüğü, KOAH, tüberküloz, pulmoner hipertansiyon, cor pulmonale ve Caplan sendromu risklerinin yüksek olduğu pnömokonyoz türü

pulmoner hipertansiyon (pulmonary hypertension) pulmoner hipertansiyon; KOAH, yaygın fibrozis, pulmoner damar hastalıkları, tromboembolizm, toraks patolojileri gibi nedenlerle ortaya çıkan, akciğer kapillerlerindeki gaz değişiminin etkilendiği, solunum kapasitesinin düştüğü ve akciğerin kan dolaşımının bozulduğu, cor pulmonale ile sonlanabilen tablo. arteryel pulmoner hipertansiyon (pulmo­nary arterial hypertension) pulmoner arteryel hipertansiyon; konjestif kalp yetmezliği, pulmoner tromboembolizm, KOAH, otoimmun hastalıklar, madde bağımlılığı (amfetamin, kokain), karaciğer sirozu, HIV/AIDS, uyku apnesi, konjenital kalp anomalileri gibi nedenlere bağlı olarak sağ ventrikülden akciğerlere kan getiren damarlardaki kan basıncı yüksekliği​.venöz pulmoner hipertansiyon (pulmo­nary venous hypertension) pulmoner venöz hipertansiyon; konjestif kalp yetmezliği, sol atrium patolojileri, mitral kapak sorunları gibi nedenlere bağlı olarak akciğerlerden sol ventriküle kan getiren damarlardaki kan basıncı yüksekliği

pulmoner ödem (pulmo­nary edema) akciğer ödemi; akciğer ka­pillerlerindeki geçirgenliğin artışına bağlı olarak alveol lumen­lerinin serum ile dolması ve asfiksiyle ölüme ned­en olabilen ödem (başlıca nedenleri: infeksiyon hastalıkları, kimyasal maddeler, zehirli gazlar, alkol, kalp ve böbrek yet­mezlikleri, psikotrop maddeler, kafa travmaları). akut akciğer ödemi (acute pulmonary oedema) akut akciğer ödemi; akut pulmoner ödem; böbrek ve kalp yetmez­liği, akut romatizmal has­talıklar, infeksiyon has­talıkları, nörolojik hasta­lıkların bir bölümü (tabes dorsalis, epilepsi), bazı ze­hirlenmeler (alkol, iyod, aspirin, zehirli gaz), travma, eroin ve kokain etkisi gibi nedenlerle oluşan, akciğerlere ansızın sıvı toplanması ve solunum yetmezliğiyle karakter­ize, ölümle sonlanabilen tablo

pulmoner tromboembolizm (pulmonary thromboembolism) akciğer tromboembolizmi; bacak ve pelvis venalarındaki derin ven trombozundan kopan embolusların venöz kan akımıyla sürüklenerek akciğerlere gelmesi sonucu arteria pulmonalis ana dalını tıkayarak akut sağ kalp yetmezliği, kardiyovasküler kollaps ve ansızın ölüme yol açabilmesi, akciğerlerde infarkt yapabilmesi, sık sık yineleyen küçük embolusların pulmoner hipertansiyona neden olması, septik embolusların akciğerlerde septik infarktlar ya da piyemik abseler oluşturması

pulmoner (pulmo­nary) akciğerlerle ilgili; akciğerleri etkileyen

restriktif akciğer hastalığı (restrictive pulmonary disease) akut ya da kronik interstisiyel ve infiltratif hastalıklar (sarkoidoz, pnömokonyoz, pnömoniler, vd) ile toraksı etkileyen patolojilerin (nöromüsküler hastalıklar, obezite, plevra patolojileri, kifoskol-yoz) neden olduğu, akciğerin total kapasitesinin azalmasıyla karakterize tablo

silikoz (silicosis) silikozis; zımpara işleri, mermer ve granit işleri, seramik, porselen ve kaolin işleri, metal döküm işleri emekçilerinde görülen, silisyum içeren tozların solunmasıyla ortaya çıkan meslek hastalığı; toprak işlerinde ve silikat minerali kullanılan tekstil üretiminde çalışanlarda görülebilen KOAH ile akciğer ve plevra tümörlerinin görüldüğü pnömokonyoz tablosu. akut silikozis (acute silicosis) akut silikoz; silisyum tozlarının akut ve yoğun biçimde solunmasıyla akciğer alveollerinde lipoproteinsi bir madde ve nekrotik hücrelerin oluştuğu tablo. kronik silikozis (chronic silicosis) kronik silikoz; silisyumlu partiküllerin uzun süreli solunmasıyla beliren, akciğerlerde güçlü fibrozis ve silikotik nodüller (silisyum içeren fibröz nodüller), plevra yapışıklıkları, güçlü emfizem ve “balpeteği akciğer” bulguları izlenen, pulmoner hipertansiyon ile tüberküloz riski çok yüksek olan pnömokonyoz. siderosilikoz (siderosilicosis) demir ve silisyum tozları karışımının solunması ile oluşan, Caplan sendromu, pulmoner hipertansiyon, cor pulmonale ve kanser riski yüksek olan pnömokonyoz

solunum arresti (acute res­piratory arrest) solunum durması; koma, travma-allerji-infeksiyon gibi nedenlere bağlı akut larinks-glottis ödemi, larinks spazmı, ani ve güçlü gelişen kalp durması, boğulma, güçlü kafa trav­masına bağlı solunum merkezi etkilenmesi, göğüs boşluğuna yönelik penetran travmalar, servikal vertebra lezyonları, aşırı dozda alınan bazı ilaçlara bağlı solunum de­presyonu ve apne gibi nedenlere bağlı ani solunum durması

solunum güçlüğü sendro­mu, çocuk tipi (infantile respiratory distress syn­drome; IRDS) prematüre çocuklarda görülen, akci­ğerin hyalin membran hastalığı ya da atelektazi­sine bağlı olarak gelişen, bebeğin solunum yapam­aması ile karakterize ta­blo

solunum güçlüğü sendro­mu, erişkin tipi (adult respiratory distress syn­drome; ARDS) pnömoniler (özellikle covid 19), mide içeriğinin solunum yollarına kaçması, direkt göğüs travmaları, uzun süreli derin şok tablosu, yanıklar, suda boğulma, yağ embolizmi, yoğun kan transfüzyonları, kardiyopulmoner bypass, oksijen zehirlenmesi, akut hemorajik pankreatit gibi nedenlerle oluşan solu­num güçlüğü ve buna bağlı hipoksemi tablosu

solunum yetmezliği (res­piratory failure) bronşların ve bronşiollerin tıkanması, akciğer parenkimal etkileyen patolojiler, göğüs boşluğu hareketle­rini engelleyerek solunu­mun bozulma-sına yol açan faktörlerin varlığında görülen, akciğer ve kan arasındaki gaz alış-verişinin bozul­ması olgusu

solunumda hırıltı (wheezing) hırıltılı solunum;  bronşial astma, üst solunum yolları darlığı (yabancı cisim; tümör), akciğer ödemi (özellikle sol kalp yetmezliği), pulmoner embolus, kronik bronşit ve carcinoid sendromu olgularında saptanan gürültülü solunum

torasentez (thoracentesis) plevra boşluğundaki sıvının göğüs kafesi derisinden delik açılarak boşaltılması işlemi

tüberkülin testi (tuberculin skin reaction; PPD skin reaction) PPD testi; bireyin Myco.tuberculosis ile infekte olup olmadığını saptamak için tüberküloz aşısından önce yapılan, pozitif olan testlerde CD4+ lenfositlerinin etkin olduğu ​tip IV aşırıduyarlılık reaksiyonu

tüberküloz (tuberculosis) akciğer tüberkülozu; Ghon kompleksindeki etkenin (Mycobacterium tuberculosis), akciğer dokusuna yayılarak zamanla eriyen ve bronşlara açılan kazeöz nekroz alanları içeren granülomlu akciğer yangısı. adenit tüberküloz (tuberculous lymphadenitis) lenf düğümleri tüberkülozu

tüberküloz osteomyelit (tuberculous osteomyelitis) akciğer tüberkülozuna neden olan mikobakterilerin (Myco. tuberculosis) hematojen yayılmanın sonucu oluşan kemik yangısı