STOMATİTLER

Tanımlama

ve

Sınıflandırma

candida.jpg

Ağız mukozasındaki her türlü yangısal tepkiye "Stomatit" nitelemesi yapılır. Stomatit kavramı, ağız mukozasının tüm alanlarını ya da bunların bir bölümünü etkileyen yangıları kapsar. Yazarların bir bölümü dişeti, dil, dudak gibi anatomik alanların tek başına etkilendiği yangıları gingivitis, glossitis, cheilitis gibi özel tipler olarak ayrı gruplar içinde aktarırlar.

Stomatitlerin klinik açıdan sınıflandırılmalarında eritemli stomatitler, vezikülobüllöz stomatitler, erozyonlu/ülserli stomatitler, nekrotizan stomatitler, vb tanımlamalar yapılmaktadır. Bu tür sınıflandırmalarda önemli karmaşalar yaşanmaktadır.  

Bazı yazarların, biraz da zorlayarak yaptıkları farklı sınıflandırmalar dişhekimliği eğitimini ve dişhekimleri arasındaki iletişimini olumsuz yönde etkilemektedirler. Örneğin, stomatitlerin büyük bölümünün başlangıcında eritem vardır, bunların bir bölümü bu aşamada iyileşirken diğerleri daha güçlü yangı türlerine değişebilmektedir; eritemli bir zeminde veziküllerin belirdiği yangılarda, kısa bir süre sonra veziküller açılmakta ve erozyonlara/ ülserlere dönüşmektedir.

Klinik Patoloji çalışmalarının 4 temel çabası değerlendirilirse aşağıdaki sıralamayla karşılaşılır;

(a) Etyoloji

(b) Patogenez

(c) Morfolojik değişiklikler

(d) Klinik bulgular

Rudolph Virchow ile Louis Pasteur arasındaki bilimsel sürtüşmenin kökeninde yatan “mikroplar”ın varlığı kanıtlanana dek hastalıkların sınıflandırılmasına fazlaca özen gösterilmemekte, daha çok patofizyolojisine ya da klinik görünümlerine önem verilmekteydi. Günümüze dek gelen ve sürmekte olan araştırmalar “etyoloji” kavramının gelişmesine yol açmış, memelilerin hastalıklarında mikropların yanısıra genetik faktörlerin, fiziksel etkenlerin, kimyasal maddelerin etkin olduğunu belirlemiştir. Tüm bu gelişmelere karşın, bir grup hastalığın nedeni hala bilinmemektedir (idiopatik hastalıklar).

Klinik Patoloji ilkelerine önem vererek “etyoloji” faktörünü yeğ tutan bir sınıflandırmayı izlediğimizde, stomatitlere neden olan çok sayıda etmenle karşılaşırız:

1. Fiziksel nedenlere bağlı stomatitler

  • Mukoza yanıkları

  • Mekanik travmalara bağlı stomatitler

2. Kimyasal maddelere ve İlaçlara bağlı stomatitler

  • Kimyasal mukoza yanıkları

  • İlaçların neden olduğu stomatitler

  • Allerjik stomatitler

  • Üremik stomatit

  • Silikon granülomları

3. Canlı etkenlere bağlı stomatitler

  • Bakteriyel stomatitler

  • Viral stomatitler

  • Fungal stomatitler

  • Parazitik stomatitler

4. Otoimmun stomatitler

  • Pemfigus grubu stomatitler

  • Pemfigoid grubu stomatitler

  • Lupus erythematosus

5. İmmun yetmezliklere bağlı stomatitler

  • Organ transplantasyonları sonrasında görülen stomatitler

  • AIDS kökenli stomatitler

  • Diabetik stomatitler

  • Onkoterapi stomatitleri

6. Nedeni bilinmeyen (idiopatik) stomatitler

  • Aftöz stomatitler

  • Lichen planus

  • Pyostomatitis vegetans

  • Benign migratory glossitis

  • Sarkoidoz stomatiti

  • Angina bullosa hemorrhagica

  • Sweet sendromu

 

STOMATİT BULGUSU İÇEREN SENDROMLAR